In veel van mijn posts, die op mijn blogpagina staan, ben ik mensen of organisaties aan het citeren. Op mijn website krijg ik meestal niet heel veel reacties op deze citaties. Ik heb er ook niet zo heel veel behoefte aan. En als ik ze dan krijg, maak ik ze meestal niet openbaar (sorry mensen). Dan moet ik namelijk ook weer reageren. Als je als blogger reageert op reacties op jouw citaties, verval je al snel in een welles-nietes discussie. Zo’n discussie kan zich als een soort virus verspreiden over veel mensen en leiden tot nieuwe virussen. Misschien doe ik mijzelf tekort door daar niet in mee te gaan. Het kan namelijk meer lezers voor je blog opleveren.
Emailer wil niet dat ik hem citeer
Op reacties per email reageer ik meestal wel, maar dan privé. Dat zijn geen (potentieel) openbare reacties en geven minder aanleiding tot lang lopende discussies. Ik stel het juist wel op prijs als lezers mij persoonlijk van hun mening over mijn blog op de hoogte stellen. Bovendien waardeer ik het dat men de moeite heeft genomen mijn emailadres op te zoeken. De waardering verdwijnt niet als blijkt dat men niet erg gesteld is op wat ik allemaal beweer. Prima, wat mij betreft, ik kan tegen kritiek. Ik probeer er namelijk mijn voordeel mee te doen. Ik kan wat over het hoofd gezien hebben, een drogredenering gebruikt hebben, en zo verder.

Bron: pixabay.com
Vrij recent kreeg ik een reactie per email die mij (even) aan het denken zette. Het was een mail van iemand die mij vriendelijk verzocht zijn naam te verwijderen van een post van mij. Ik had hem namelijk geciteerd uit een krantenartikel. In zijn email aan mij schreef hij letterlijk: “Ik heb u geen toestemming gegeven om mijn naam te gebruiken, en al helemaal niet op deze manier.” Dit was een privé email en dus rust er briefgeheim op. Ik zal de naam van de afzender dan ook niet vermelden.
Geciteerd worden geeft je reputatie
Als academicus – min of meer in ruste – was ik zeer verbaasd over dit verzoek. Als wetenschapper publiceer je papers in wetenschappelijke tijdschriften met een zo hoog mogelijke reputatie. De reputatie van een tijdschrift wordt bepaald door hoe vaak papers in dat tijdschrift worden geciteerd door andere wetenschappers. Als wetenschappers een paper citeren, betekent dat namelijk dat dat paper academische kwaliteit heeft. Voor de auteur(s) zijn citaties van hun paper om dezelfde reden ook goed nieuws. Hoe vaker anderen jouw paper citeren, des te meer aanzien je verwerft als wetenschapper. Dit geldt ook als de citaties kritiek bevatten op jouw werk. Die kritiek maakt het namelijk mogelijk om je onderzoek nog beter te maken. Niemand gaat kritiek leveren op een paper dat de wetenschap op geen enkele wijze vooruit helpt.
Met deze opmerkingen in het achterhoofd begrijpt men misschien waarom ik verbaasd was over het verzoek van mijn niet met naam genoemde mailschrijver. Waarom was hij eigenlijk zo gepikeerd. Het krantenartikel waaruit ik citeerde vermeldde zijn naam. Het artikel bevatte zelfs zijn foto om maar aan te geven dat hij de openbaarheid niet schuwde. Dat bleek ook nog toen ik op zijn naam googelde. Hij bleek zich in diverse media uit te spreken, soms met zijn foto erbij.
De opvatting van emailer besproken
Bron: unsplash.com
In het krantenartikel dat ik citeerde, liet hij zich uit over één van de vele conflicten in de wereld. Hij koos daarbij duidelijk partij voor één van de strijdende partijen. Hij vermeldde ook nog dat hij tot zijn standpunt was gekomen na bestudering van de geschiedenis. Of hij de geschiedenis goed bestudeerd had, weet ik niet. Dat kon ik tenminste niet uit dat krantenartikel halen.
Mijn punt was dat je in dat specifieke conflict uit de geschiedenis niet eenduidig kunt afleiden wie de schuldige is. In dit conflict kon je de ene partij, maar net zo goed de andere partij als schuldige aanwijzen. Het hing er maar vanaf welke feiten je al dan niet wegliet en/of welke feiten je het zwaarste woog. Ofte wel, na bestudering van de geschiedenis had mijn mailschrijver ook tot een tegenover gesteld standpunt kunnen komen. Dat gebeurde in ieder geval bij mij na bestudering van de geschiedenis van dat conflict.
Punt. Dat was alles, niets onwelvoeglijks. Gewoon een soort relativering – aan de hand van objectieve feiten, dat wel – van het standpunt van mijn anonieme mailschrijver. Waarom hij niet wil dat ik zijn naam noem, weet ik niet. Krijgt hij misschien spijt van zijn vele openbare optredens? Wil hij het liefst achter de coulissen verdwijnen? Het lijkt er wel op, maar ik zie geen reden om daar vrijwillig aan mee te werken.
Citeren mag van de wet
Kan hij mij daartoe dwingen? Zegt de wet iets over het citeren van openbare stukken in krantenartikelen? Wie er even over googelt, vindt dan al gauw artikel 15a van de auteurswet. Citeren uit een werk dat “rechtmatig openbaar” gemaakt is, wordt niet als een inbreuk op het auteursrecht beschouwd. Je kunt het citaat bijvoorbeeld gebruiken voor een beoordeling van een bepaalde opvatting. Een krantenartikel valt ook onder deze regeling. Ook als de krant digitaal achter een betaalmuur is verstopt, is deze openbaar gemaakt omdat de krant ook in papieren vorm te krijgen is. Lid 2 van artikel 15a is ook nog relevant. Dat zegt dat citeren geoorloofd is als
het citeren in overeenstemming is met hetgeen naar de regels van het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs geoorloofd is en aantal en omvang der geciteerde gedeelten door het te bereiken doel zijn gerechtvaardigd.
Bron: Auteurswet, art. 15a, lid 2
Je mag dus niet meer citeren dan nodig is om je doel te bereiken. Zo ligt het niet voor de hand dat je een heel artikel citeert. Dat is kopiëren en in strijd met het auteursrecht. Het citaat, waar mijn anonieme emailer kennelijk bezwaar tegen heeft, besloeg echter niet het gehele krantenartikel. Ik citeerde 53 woorden uit een artikel van meer dan 1400 woorden. Dat citaat diende om de opvatting van mijn emailschrijver te laten zien die ik boven beschreven heb.
Dus,

er is juridisch gezien geen enkele reden om aan het verzoek van mijn emailer te voldoen. Het is eigenlijk een heel curieus verzoek. Als je zeer frequent de publiciteit zoekt, hoe kun je dan verwachten dat niemand je naam noemt? Als mijn stuk over zijn opvatting dan nog op een of andere manier beledigend was voor hem. Dat was het echter helemaal niet. Het was eigenlijk een zeer braaf stuk.
0 reacties